Η ιστορία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου «ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ»

Η ιστορία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου

«ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ»

Η ιστορία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής «ΔΡΟΜΟΚΑΪΤΕΙΟ» ξεκίνησε «εν Χίω, σήμερον τη δεκάτην τρίτην του μηνός Φεβρουαρίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού ογδοηκοστού (1880) έτους εν τω Ελληνικώ Προξενικώ Καταστήματι, κειμένω επί της οδού Απλωταριάς της πόλεως ταύτης, στο οποίο προσήλθε ο Ζωρζής Δρομοκαΐτης και έλαβε χώραν η σύνταξη της Διαθήκης του, με την οποίαν ίδρυσε το λαμπρό κληροδότημα».
Η ιστορία του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου ξεκινάει την 1η Οκτωβρίου 1887. Σήμερα, μετά από 127 χρόνια λειτουργίας και κοινωνικής προσφοράς, διαθέτει 304 αναπτυγμένες ενδονοσοκομειακές ψυχιατρικές κλίνες και 205 εξωνοσοκομειακές κλίνες. Στο νοσοκομείο εργάζονται 550 άτομα υψηλής επιστημονικής κατάρτισης και εξυπηρετεί περίπου 15.000 ασθενείς κάθε χρόνο, αποτελώντας δικαίως ένα από τα αρτιότερα και σημαντικότερα ειδικά Νοσοκομεία της χώρας μας.
Σήμερα, στο Νοσοκομείο λειτουργούν τρεις Ψυχιατρικοί Τομείς, ο παθολογικός Τομέας, ο εργαστηριακός Τομέας και κάποια Διατομεακά τμήματα και Μονάδες.
Αποστολή του νοσοκομείου είναι να παρέχει πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια περίθαλψη, για κάθε πολίτη ανεξάρτητα από την οικονομική, κοινωνική και επαγγελματική του κατάσταση.
Εκτός των βασικών ψυχιατρικών υπηρεσιών και της νοσηλείας, σκοπός του νοσοκομείου είναι, η αγωγή ψυχικής υγείας στα πλαίσια της πρόληψης, η μετανοσοκομειακή φροντίδα, η ανάπτυξη και η προαγωγή της ιατρικής έρευνας.
Το Δρομοκαΐτειο είναι απλά ενταγμένο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας. Ανωτάτη αρχή του Δρομοκαϊτείου είναι το Διοικητικό Συμβούλιο. 
Το μουσείο ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1995, 108 χρόνια μετά από την ίδρυση του νοσοκομείου. Η όλη διαδικασία δημιουργίας του κράτησε πέντε χρόνια (από το 1990 έως το 1995) από την αρχική απόφαση δημιουργίας του, με μεγάλες δυσκολίες και προβλήματα. Στεγάζεται στο κτίριο Ψυχαγωγίας – Συνεδριακό κέντρο. Στους χώρους του μουσείου εκτίθενται διάφορα παλαιά αντικείμενα, είτε γενικής χρήσης όπως μαγνητόφωνο με πομπίνες, μουσικά όργανα, γραφομηχανές, μια παλιά μηχανή προβολής ταινιών, και άλλα προσωπικά είδη αποβιωσάντων ασθενών «εγκαταλείμματα», είτε ιατρικής χρήσης συσκευές όπως ηλεκτροσόκ, «ζουρλομανδύες», καρδιογράφοι και άλλα αντικείμενα. Υπάρχει ακόμη μεγάλος αριθμός φωτογραφιών που χρονολογούνται από τις αρχές του περασμένου αιώνα, γύρω στις 500, μαζί με τα γυάλινα αρνητικά. Σε αυτές τις φωτογραφίες καταγράφεται η ιστορία του νοσοκομείου στο διάβα των χρόνων. Μεταξύ άλλων μπορεί κανείς να δει σκηνές από το βουστάσιο, το χοιροστάσιο, το πτηνοτροφείο, το μελισσοκομείο, τον ελαιώνα. Επίσης υπάρχουν φωτογραφίες της περιοχής του Χαϊδαρίου και των όμορων δήμων, καθώς επίσης και της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας. Στα εκθέματα του μουσείου περιλαμβάνονται έργα των Κρυστάλλη, Μόσχου, Ιλβερστ, Λάβδα, Καραμάνου, υπογεγραμμένα και ανυπόγραφα, καθώς και φωτογραφίες που τους δείχνουν εν ώρα εργασίας, καθώς και σημειώσεις και συγγράμματα γνωστών λογοτεχνών όπως του Γ. Βιζυηνού, του Γ. Μιτσάκη, του Ρώμου Φιλύρα. Συνολικά το αρχειακό υλικό του μουσείου καλύπτει μεγάλο χρονικό διάστημα και αναδεικνύει τις αλλαγές της ψυχιατρικής περίθαλψης στο πέρασμα του χρόνου. 

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΠΑΛΑΤΑΚΙ

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΥΡΓΟΥ ΠΑΛΑΤΑΚΙ

Ο τόπος όπου βρίσκεται σήμερα το παλατάκι είναι ιστορικός καθώς εδώ χύθηκε το αίμα των Ελλήνων αγωνιστών του 21. 

Αναδείχθηκε αισθητικά το δεύτερο ήμισυ του 19^ου αιώνα με την ανέγερση του πύργου παλατάκι και του νεοκλασικού κτηρίου με τις τοιχογραφίες αλλά και το χαρακτηριστικό πράσινο στον περιβάλλοντα χώρο. Στην συνέχεια όμως υπήρξε καθυστέρηση του ενδιαφέροντος για την διάσωση και την ανάδειξή του.  Το 1979 ο χώρος κηρύχτηκε διατηρητέος . ενώ 15 χρόνια αργότερα πάρθηκε ομόφωνη απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Αττικής για την ανάγκη απόκτησης του χώρου . Ενώ το 1987 άρχισαν εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του κτηρίου που ολοκληρώθηκαν το 1993. Επίσης υλοποιήθηκαν εργασίες επίπλωσης και διακόσμησης του πύργου  και τον Ιούνιο του 1993 έγιναν τα εγκαίνια του κτηρίου.  Σήμερα στο παλατάκι βρίσκεται η Διοίκηση του Πνευματικού Κέντρου του δήμου Χαϊδαρίου  και παράλληλα χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος για επίσημες εκδηλώσεις. 

Ο χώρος του στρατοπέδου Χαϊδαρίου

Ο χώρος του στρατοπέδου Χαϊδαρίου είναι τόπος μαρτυρίου και ιστορικής μνήμης. Θεωρείται για την Ελλάδα χώρος αντίστοιχος με τα στρατόπεδα Άουσβιτς, Μαουτχάουζεν, Νταχάου, που όμως, σχεδόν αμέσως μετά τη συντριβή των δυνάμεων του Άξονα, ανακηρύχθηκαν ιστορικά μνημεία και με σειρά ενεργειών εξασφαλίστηκε η ανάδειξη και η προβολή τους. Στη χώρα μας, αντίθετα, η ιστορία του στρατοπέδου αγνοήθηκε επί περίπου 40 χρόνια. Το στρατόπεδο άρχισε ήδη να χρησιμοποιείται από τα τέλη της δεκαετίας του 40’.  Συγκεκριμένα χρησιμοποιήθηκε από δύο Κέντρα Εκπαιδεύσεως, το ένα Πεζικού (ΚΕΒΟΠ) και το άλλο Διαβιβάσεων (ΚΕΔ). Σε αυτό το χρονικό διάστημα το Μπλοκ 15 χρησιμοποιήθηκε ως πειθαρχείο. Μέχρι το 1982, δεν επιτρεπόταν η είσοδος ούτε στους επιζήσαντες κρατούμενους ενώ η πρώτη εκδήλωση ιστορικής μνήμης  έγινε επί δημάρχου Δημ. Σκαμπά, όταν μαζί με αρκετούς πολίτες την Πρωτομαγιά κατέθεσαν στη μνήμη των αγωνιστών στεφάνια δάφνης μπροστά στην πύλη του στρατοπέδου. Μετά την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης η εκδήλωση έγινε μέσα στο στρατόπεδο, μπροστά στο Μπλοκ 15, με την παρουσία εκπροσώπων του πολιτικού κόσμου. Έκτοτε, και μέχρι σήμερα η εκδήλωση αυτή διοργανώνεται κάθε χρόνο το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου, σε συνεργασία με τον Δήμο Καισαριανής και τις αντιστασιακές οργανώσεις. Tο έτος 1986 προκηρύχθηκε 
πανελλήνιος αρχιτεκτονικός διαγωνισμός για το έμβλημα του Δήμου Χαϊδαρίου. Όρος του διαγωνισμού ήταν το έμβλημα να είναι εμπνευσμένο από την ιστορία του στρατοπέδου. To πρώτο βραβείο δόθηκε στην ιδέα του αρχιτέκτονα Νίκου Τριάντη, σύμφωνα με την οποία μέσα από το συρματοπλεγμένο Μπλοκ 15 ξεπετάγεται ένα κόκκινο λουλούδι, δίνοντας ταυτόχρονα το μήνυμα της αισιοδοξίας. Η εικαστική αυτή σύνθεση έκτοτε αποτελεί το έμβλημα του Δήμου.

Κarl Fischer von Treuenfeld

Ο Κarl Fischer von Treuenfeld γεννήθηκε στις 31 Μαρτίου 1885 στο Flensburg στις ακτές της Βόρειας Θάλασσας της Γερμανίας. Ήταν ο γιος του Kapitän zur  See, Felix von Treuenfeld.

Φοίτησε στο τοπικό γυμνάσιο και μετά την αποφοίτησή του το Πάσχα 1898, είχε εγγραφεί ως Ευελπίδων στο ινστιτούτο δοκίμων στην Plön. Υπηρέτησε με το 4ο Πεδίο συντάγματος πυροβολικού της Φρουράς ως Fahnenjunker (γερμανική πολεμική κατάταξη) και του ανατέθηκε η σημαντική θέση του υπολοχαγού τον Αύγουστο του 1904. Υπηρέτησε ως αξιωματικός πυροβολικού για δύο χρόνια και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο ιππικό το 1906, και υπηρέτησε με το 1ο Leib Hussars σύνταγμα μέχρι το 1910.

Von Treuenfeld απονεμήθηκε Σταυρός ιππότη του Albert μετάλλιο II τάξη Μάιος 1912 και σπούδασε στην Ακαδημία Πολέμου μέχρι το 1914.

Τον Ιούλιο του 1914, στάλθηκε σε μια αναγνωριστική αποστολή στο βόρειο Βέλγιο στον τομέα της Namur και Lüttich και όταν κηρύχθηκε ο πόλεμος επέστρεψε στο Leib Hussars Ταξιαρχία ως Υπασπιστής.

Paul Radosmki

Η εκτέλεση του Ισραηλίτου στο Χαϊδάρι

Στις 7 Δεκεμβρίου του 1943, ο διοικητής Paul Radosmki, αποφάσισε να πραγματοποιήσει την πρώτη εκτέλεση στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου. Η εκτέλεση του υπολοχαγού Ισραηλίτου Λευή, είχε ως σκοπό τον εκφοβισμό των κρατουμένων, σύμφωνα με την έρευνα ψυχολόγων για την Ναζιστική συμπεριφορά. Δυστυχώς άλλοι 2.100 πολίτες του  Χαϊδαρίου είχαν την ίδια μοίρα με τον υπολοχαγό Λευή. Μεταξύ αυτών, 300 θανατώθηκαν κατά την διάρκεια ανάκρισης στο αρχηγείο της Γκεστάπο. Από αυτούς  τουλάχιστον οι 30 ήταν γυναίκες, 104 ανάπηροι πολίτες πολέμου, 190 φοιτητές & 40 μαθητές.

Λέλα Καραγιάννη

Λέλα Καραγιάννη

Η Λέλα Καραγιάννη γεννήθηκε το 1898 στο χωριό Λίμνη της Εύβοιας αλλά έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στην Αθήνα. Παντρεύτηκε τον φαρμακοποιό Γεώργιο Καραγιάννη, με τον οποίο απέκτησαν επτά παιδιά.Κατά την Γερμανική κατοχή, έγινε μέλος της αντίστασης, μετατρέποντας το σπίτι της σε αρχηγείο της οργάνωσης «Μπουμπουλίνα». Την οργάνωση δημιούργησε και χρηματοδότησε η ίδια, το 1941. Στόχος της οργάνωσης ήταν η φυγάδευση Βρετανών στρατιωτών στο Κάιρο αλλά και δολιοφθορές κατά του εχθρού.Τον Ιούλιο το 1944, η Λέλα Καραγιάννη συνελήφθη από την Γκεστάπο μαζί με πέντε από τα παιδιά της, βασανίστηκε στα κρατητήρια της οδού Μέρλιν, μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου και ύστερα από λίγο διάστημα εκτελέστηκε από τους Γερμανούς κατακτητές στο παρακείμενο άλσος Χαϊδαρίου μαζί με άλλους 27 αγωνιστές της Αντίστασης, στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, περίπου ένα μήνα πριν από την Απελευθέρωση.Μετά θάνατον της απενεμήθη το Βραβείο Αρετής και Αυτοθυσίας από την Ακαδημία Αθηνών.   

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΣΙΩΝ – ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ 1944

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΚΟΣΙΩΝ – ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ 1944

Στις 27 Απριλίου 1944, αντάρτες του ΕΑΜ στήνουν ενέδρα σε πομπή τεσσάρων γερμανικών αυτοκινήτων, στους Μολάους της Λακωνίας. Στην ενέδρα σκοτώνεται ένας Γερμανός στρατηγός, οι επιτελείς του και σχεδόν όλη η φρουρά του. Ως αντίποινα της δολοφονίας του Γερμανού στρατηγού αποφασίστηκε η μαζική εκτέλεση 200 ατόμων. Οι φήμες για την εκτέλεση  εξαπλώθηκαν σε όλο το στρατόπεδο Χαϊδαρίου με αποτέλεσμα την ψυχολογική αναταραχή των κρατουμένων . Έτσι ορισμένοι  κρατούμενοι μιλούσαν συχνά με τον συνταγματάρχη Fischer , σχετικά με το θέμα αυτό των εκτελέσεων. Υπήρχε η άποψη ότι όποιος μιλούσε στον συνταγματάρχη Fischer θα εκτελούταν. Έτσι μια μέρα πριν την αναφώνηση των ονομάτων εκτέλεσης, οι κρατούμενοι μαζεύτηκαν στον θάλαμο 1 του Μπλοκ 3 για να ζήσουν την τελευταία τους μέρα με χαρά και γλέντι. Την επόμενη μέρα  ανακοινώθηκαν τα ονόματα των εκτελεσθέντων, οι οποίοι ήταν όντως όσοι είχαν μιλήσει στον συνταγματάρχη τους εκτός 16 εξαιρουμένων. Οι μελλοθάνατοι καθώς αποχωρούσαν τραγουδούσαν υπερήφανοι τον ύμνο της Ελλάς 

Εβραίοι στο Χαϊδάρι

Εβραίοι στο Χαϊδάρι

Οι πρώτοι Εβραίοι μεταφέρθηκαν στο Χαϊδάρι στις 4 Δεκεμβρίου 1943. Επρόκειτο για οκτώ άτομα, τα οποία απομονώθηκαν στο υπόγειο του Μπλοκ 3. Ο αριθμός των Εβραίων στο Χαϊδάρι αυξανόταν σταδιακά έως την άνοιξη του 1944, όταν συγκεντρώθηκαν στο στρατόπεδο πολλοί Εβραίων από ολόκληρη την Ελλάδα, προκειμένου να οδηγηθούν στην Γερμανία. Η πρώτη μεγάλη μεταφορά Εβραίων στο Χαϊδάρι έγινε στις 29 Μαρτίου 1944. Τότε έφτασαν στο στρατόπεδο 614 Εβραίοι από την Άρτα, την Πρέβεζα, το Αγρίνιο, την Πάτρα, καθώς και Εβραίοι με ισπανική, πορτογαλική και ιταλική και υπηκοότητα. Όλοι αυτοί, μαζί με κάποιους από τους Εβραίους που βρίσκονταν ήδη στο Χαϊδάρι, δηλαδή συνολικά 1.300 άτομα, αποτέλεσαν την πρώτη μεγάλη αποστολή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Κεντρικής Ευρώπης στην Γερμανία. Στις αρχές του Ιουνίου μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο 1.850 Επτανήσιοι Εβραίοι, κυρίως από την Κέρκυρα. Η ομάδα αυτή, ενισχυμένη από 575 Εβραίους που βρίσκονταν ηδη στο Χαϊδάρι, αναχώρησε στις 20 Ιουνίου για την Πολωνία. Η τελευταία μαζική μεταγωγή Εβραίων πραγματοποιήθηκε την 1η Αυγούστου 1944. Περιελάμβανε 1.700 Εβραίους από τα Δωδεκάνησα, κυρίως τη Ρόδο, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στην Πολωνία. Οι Γερμανοί μεταχειρίζονταν τους Εβραίους κρατουμένους με κατ’ εξοχήν απάνθρωπο τρόπο.

Ναπολέων Σουκατζίδης

Ναπολέων Σουκατζίδης

Ο Ναπολέων Σουκατζίδης γεννήθηκε στην Προύσα το 1909. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή εγκαταστάθηκε μαζί με την οικογένειά του στην Κρήτη, στην περιοχή του Αρκαδίου. Σπούδασε στην Ανώτατη Εμπορική Σχολή στο Ηράκλειο και έγινε λογιστής. Ήταν μέλος του ΚΚΕ, και συνδικαλιστικό στέλεχος. Υπήρξε πρόεδρος των Εμποροϋπαλλήλων Ηρακλείου και εξαιτίας της συνδικαλιστικής δράσης του συνελήφθη από τη Δικτατορία Μεταξά και εξορίστηκε στον Αϊ Στράτη. Από τον Αϊ Στράτη μεταφέρθηκε τον Απρίλη του 1937 στις φυλακές της Ακροναυπλίας, στην Κατοχή στις φυλακές των Τρικάλων και της Λάρισας και τελικά κατέληξε στο Στρατόπεδο συγκέντρωσης Χαϊδαρίου. Στο Χαϊδάρι επειδή γνώριζε γερμανικά εκτελούσε χρέη διερμηνέα. Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό που μας παραδίδει ο Φλούντζης. Κάποια στιγμή, λοιπόν, ο Radomski επέβλεπε μία ομάδα Εβραίων που μετέφεραν μπάζα και αντιλήφθηκε ότι ένας από τους εργάτες δεν είχε εντελώς γεμάτο τον ντενεκέ του και βάδιζε με πιο αργό βήμα. Ο «Σύρμας» έβαλε τις φωνές και ζήτησε από τον Σουκατζίδη να τον χτυπήσει. Εκείνος, φυσικά, αρνήθηκε με επιμονή, πράγμα που εξαγρίωσε τον διοικητή. Έτσι, άρχισε να χτυπά με μεγάλη αγριότητα τον διερμηνέα. Εν τω μεταξύ ο Εβραίος έφυγε. Όταν το είδε αυτό ο Radomski, είπε στον Ναπολέοντα ότι ο άνθρωπος που υπεράσπιζε ήταν τεμπέλης και θρασύς. Έτσι, του ζήτησε ξανά να τον χτυπήσει. Ο Σουκατζίδης αρνήθηκε και αναγκάστηκε να υποστεί νέο ξυλοδαρμό από τον βάναυσο διοικητή.

ΜΠΛΟΚ 15

ΜΠΛΟΚ 15

Τον Δεκέμβριο του 1943 εγκαινιάστηκε το Μπλοκ 15, όπου ήταν ένας χώρος αυστηρής συγκέντρωσης. Ο γνωστός για την εποχή του συγγραφέας Θ. Κορνάρος περιγράφει ότι ακόμα και η αρχιτεκτονική του μορφή ήταν αυστηρή και εκφοβιστική. Οι μεγάλοι του θάλαμοι και τα ελάχιστα παράθυρα του, υποδεικνύουν ότι ο σκοπός του ήταν να γίνει κάποια στρατιωτική φυλακή. Το Μπλοκ 15 βρισκόταν στο βόρειο τμήμα του στρατοπέδου, κοντά στα Μπλοκ 3 και 4.
Ο, για 5 μήνες κρατούμενος του Μπλοκ 15, Αλέξανδρος Ζήσης περιγράφει μια συνηθισμένη μέρα στο εφιαλτικό αυτό μέρος από την στιγμή που ξυπνάγανε, στις 4:45, έως τον βραδινό τους ύπνο. Μια από τις πιο φρικτές εμπειρίες των κρατουμένων ήταν οι συνεχόμενες απομονώσεις που έπρεπε να υπομείνουν. Συγκεκριμένα οι φυλακισμένοι του Μπλοκ 15 δέχονταν υψηλή ψυχολογική πίεση διότι οι πάνοπλοι φρουροί δεν άφηναν τους κρατούμενους ούτε να μιλήσουν κατά την ώρα του καθημερινού 20 λεπτού περιπάτου.