Η προέλευση της ονομασίας της μονής Δαφνίου

Η προέλευση της ονομασίας της μονής Δαφνίου

Η προέλευση της ονομασίας της μονής Δαφνίου συνδέθηκε με το αρχαίο ιερό του Δαφνηφόρου Απόλλωνα, όπου στη θέση του έχει χτιστεί το μοναστήρι και αργότερα  σχετίστηκε με την παναγία της Δάφνης στην Κωνσταντινούπολη . Επιπλέον , η ονομασία της μονής αποδίδεται στις πολλές  δάφνες που ανθίζανε στην περιοχή εκείνη. Πολλοί περιηγητές όπως ο Jacques Spon, ο Sir George Wheler,  και ο Jean Alexandre Buchon επισκέφτηκαν το μοναστήρι τον 17^ο  με 19^ο αιώνα, οι οποίοι μας βοήθησαν να σιγουρευτούμε για την ύπαρξη  των δαφνών  στον χώρο αυτό. Όμως, στα μέσα του 19^ου αιώνα οι δάφνες στον περιβάλλοντα χώρο, σπάνιζαν. Η συνέντευξη της ηλικιωμένης μοναχής Κα. Μάρθας ήταν πολύτιμη  γιατί μας ανέφερε πώς η ίδρυση και η ονομασία  του Δαφνίου σχετίζονται με την βασιλοπούλα  Δάφνη. Ένας θρύλος λέει ότι η Δάφνη ναυάγησε στη θάλασσα του Σκαραμαγκά, αλλά διασώθηκε μαζί με δώδεκα βαρέλια γεμάτα φλουριά  προκειμένου όμως να ευχαριστήσει την Παναγία που την έσωσε, έχτισε το μοναστήρι και έθαψε τα φλουριά που περίσσεψαν σε επτά πιθάρια στον περίβολο της μονής.

Ίδρυση Μονής Δαφνίου

Μονή Δαφνίου

ΙΔΡΥΣΗ

Η ίδρυση της Μονής Δαφνίου χρονολογείται περίπου τον 6ο αιώνα πχ αν και δεν είναι απολύτως σίγουρο καθώς δεν έχει βρεθεί κάποια αναγραφή σύμφωνα με αυτή. Σήμερα μπορούμε να παρατηρήσουμε τον τρούλο και μέρος της στέγης του καθολικού με τα υποστηρίγματα  που τοποθετήθηκαν στις μέρες μας . Χτίστηκε στο Δαφνί στη θέση του ιερού του Απόλλωνα .Ήταν ίσως κύριος ναός μοναστηριακού συγκροτήματος και εκτός από τον ναό λέγεται πως περιλάμβανε και αλλά οικοδομήματα όπως τραπεζαρίες, κελιά, ξενώνες, μαγειρεία  κ.α . Επίσης περιλάμβανε ισχυρό τείχος , αναγκαίο λόγο της θέσης της μόνης καθώς βρίσκεται αρκετά μακριά από την Αθήνα.
Πρόσφατα αναθεωρήθηκε η ίδρυση της μονής από 6^ο σε 11^ο αιών. Αυτό βασίζεται στην επανεξέταση των αρχιτεκτονημάτων ,όπου  αποδείχτηκε πως είναι αδύνατο να χρονολογηθούν πριν τον 11^ο αιώνα.

Αν και οι εν λόγο ανασκαφές υπήρξαν περιορισμένες σε έκταση και συχνότητα.

Οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη και ο δήμος Έρμου

Οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη

και ο δήμος Έρμου

Κατά τον 8ο αιώνα η εξουσία στην Αθήνα είχε περάσει στα χέρια της μικρής ομάδας των ευπατρίδων, δηλαδή των πλούσιων γαιοκτημόνων αριστοκρατών. Οι άρχοντες του τόπου εκλέγονταν με βάση την καταγωγή και τον πλούτο τους. To πότε ακριβώς συντελέστηκε η μετάβαση από τη βασιλεία στην αριστοκρατία είναι ασαφές. Πάντως καθ’ όλη τη διάρκεια του 8ου, του 7ου και του 6ου αιώνα η πλειονότητα των κατοίκων της Αττικής, δηλαδή οι φτωχοί ακτήμονες, ήταν άμεσα εξαρτημένοι, από τους πλούσιους γαιοκτήμονες και αποκλεισμένοι από το σώμα των ενεργών πολιτών. Η αυστηρή νομοθεσία του Δράκοντα (621 π. Χ.) δεν βελτίωσε ουσιαστικά την κατάσταση των ακτημόνων της Αττικής. Η ολοένα εντεινόμενη διαμάχη μεταξύ των λίγων πλουσίων και των πολλών φτωχών ανάγκασε τους Αθηναίους να καταφύγουν σε νέα νομοθεσία, που θεσπίστηκε από τον Σόλωνα (594 π. Χ.). Ο νομοθέτης Σόλων έθεσε τις βάσεις για την αθηναϊκή δημοκρατία αφού έλαβε μέτρα για την κατάργηση των χρεών και  τη άρση βαρέων συνεπειών του δανεισμού (σεισάχθεια) και διεύρυνε το σώμα των πολιτών οι οποίοι  μπορούσαν να ανέλθουν  σε αξιώματα  και να συμμετάσχουν σε κρατικά όργανα και θεσμούς. Η νομοθεσία του Σόλωνα δεν έλυσε όλα τα προβλήματα της Αθήνας και η πόλη σταδιακά μπήκε σε κατάσταση αναταραχής, κυρίως μεταξύ των ευπατρίδων και των πλούσιων γεωργών, που είχαν ευνοηθεί από τη Σολώνεια νομοθεσία Δήμος  Χαϊδαρίου στην παλαιότητα λεγόταν Δήμος Έρμου

Ο Θησέας ταξιδεύει προς την Αθηνά και συναντά τον Προκρούστη στο Χαϊδάρι

Ο Θησέας ταξιδεύει προς την Αθηνά και συναντά τον Προκρούστη στο Χαϊδάρι

        

        Ο Θησέας ο σημαντικότερος ήρωας  της Αρχαίας Αθηνάς ήταν γιος του βασιλιά Αιγέα και της Αίθρας. Μεγάλωσε στην Τροιζήνα  μακριά από τον πατέρα του και χωρίς να ξέρει ποιος πραγματικά είναι γιατί ο Αιγέας φοβόταν  ότι οι Παλλαντίδες  θα έβλαπταν το μικρό Θησέα. Μέχρι τα δεκαέξι του είχε γίνει ένας δυνατός, έξυπνος και μυαλωμένος νέος. Η Αίθρα τού αποκάλυψε την ταυτότητα του πατέρα τ.ου και εκείνος  κατευθύνθηκε στην Αθήνα για να τον συναντήσει και να τον διαδεχτεί. Εξαιτίας των ληστών και των κακοποιών η μητέρα και οι φίλοι του τον παρακάλεσαν να πάει δια θαλάσσης στην Αθήνα. Παρά τα λόγια της μητέρας και των φίλων  του ο Θησέας πήρε το δρόμο της στεριάς. Το έκανε αυτό για να επιδείξει την ανδρεία του και να συναγωνιστεί τον πρώτο ξάδελφο του  στον Ηρακλή που τον θαύμαζε πολύ . Στο δρόμο που οδηγούσε  από την Τροιζήνα στην Αθήνα  ο Θησέας είχε βάλει σκοπό να εξολοθρεύσει τα κακοποιά  στοιχεία. Δεν ήθελε μόνο να διώξει τους διάφορους κακούργους  αλλά και να τους εκδικηθεί όπως θα έκανε και ο Ηρακλής . Έτσι στην Επίδαυρο  δολοφόνησε  τον Περιφήτη. Στο  στενότερο  σημείο του Κορινθιακού ισθμού σκότωσε τον Σίνι  και εξολόθρευσε τη Φαία , μια τερατώδη  αγριογουρούνα 

Ιερό Αφροδίτης στο Σκαραμαγκά

Ιερό Αφροδίτης στο Σκαραμαγκά

       

       Αναφέρεται για πρώτη φόρα από τον Παυσανία. Αυτό το συγκρότημα έχει εντοπιστεί στο Δήμο Χαϊδαρίου. Βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της ιερά οδού στο σημείο όπου το πέρασμα μεταξύ του Αιγάλεω και του Ποικίλου όρους στενεύει σημαντικά. Ο περίφημος Γάλλος συγγραφέας Gustave Flaubert αναφέρει :

       «Στην άκρη της πεδιάδας αρχίζουμε να ανεβαίνουμε. Η ανηφοριά διαρκεί αρκετή ώρα, ο βράχος ξεχωρίζει κάτω από το δρόμο, κατηφορίζουμε. Χαριτωμένη θέα της θάλασσας: ο κόλπος της Λεψίνας, κλεισμένος ανάμεσα στα βουνά, μοιάζει με λίμνη. Ο δρόμος κατεβαίνει ολόισια απέναντι, λες και θα πέσει στη θάλασσα. Απαλές πλαγιές αριστερά- δεξιά, πάνω στο βράχο είναι σκαλισμένες αρκετές κοιλότητες, οι περισσότερες καμπύλες στο πάνω μέρος, ορισμένες τετράπλευρες και που φαίνονται προορισμένες να δέχονται μικρά αγάλματα.

ΤΑΦΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΥΘΙΟΝΙΚΗΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ

ΤΑΦΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΥΘΙΟΝΙΚΗΣ

ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ

Ήταν το εντυπωσιακότερο ταφικό μνημείο στο Χαϊδάρι. Το κατασκεύασε ο Μακεδόνας Άρπαλος προς τιμήν της λατρεμένης συζύγου του. Τοποθετείται στο λόφο του Προφήτη Ηλία. Ο Πλούταρχος μας λέει πως ο Άρπαλος είχε πληρώσει τριάντα τάλαντα για την κατασκευή του ταφικού αυτού μνημείου. Βέβαια παρά το ότι ο λόφος έχει διερευνηθεί εξονυχιστικά ,δεν έχουν βρεθεί . Αυτό είναι αρκετά παράδοξο, αφού τόσο ο Παυσανίας, όσο και ο Δικαίαρχος αναφέρουν ότι το μνημείο ήταν επιβλητικό και βρισκόταν σε θέση εξαιρετικά περίοπτη. Ο Παυσανίας το χαρακτηρίζει ως «το περισσότερο αξιοθέατο ανάμεσα σ' όλα τα παλαιά ελληνικά επιτάφια μνημεία». Επιπλέον δεν έχουμε κανένα στοιχείο για τη μορφή του ταφικού μνημείου. Ο Δημήτριος Καμπούρογλου ερευνώντας την περιοχή ανακάλυψε πως στα κράσπεδα υπήρχε τεράστια ποσότητα ασβεστοκαμίνου. Ο ασβέστης που εντοπίστηκε εκεί, χρησιμοποιήθηκε από τους μοναχούς του Δαφνίου για τις επισκευές της μονής. Σύμφωνα με «συντρίμματα γλυπτών μαρμάρων» ο Καμπούρογλου υποστήριξε πως πολλά αρχαία βυζαντινά γλυπτά μετατράπηκαν σε ασβέστη.

Σπήλαιο του Πανός στο Δαφνί

Σπήλαιο του Πανός στο Δαφνί

Το σπήλαιο του Πανός βρίσκεται πίσω από το μοναστήρι του Δαφνίου και αγνοούνταν από τον Παυσανία και τους περισσότερους περιηγητές των νεότερων χρόνων. Εντοπίστηκε από τον Δημήτριο Καμπούρογλου κατά τις έρευνές του στην Ιερά Οδό το 1890. Το σπήλαιο είναι μικρό με συνολικό βάθος 11,55 μέτρα και πλάτος 7,8 μέτρα. Έχει σχήμα χωνοειδές με κατεύθυνση προς το Βορρά. Εσωτερικά το σπήλαιο δεν είχε διαμορφωθεί εκτός από ορθογώνιες λαξεύσεις στο δάπεδο. Στο εσωτερικό του σπηλαίου ανακαλύφθηκαν αγγεία που φέρουν γραπτή διακόσμηση (μελανόμορφη και ερυθρόμορφη) και πως στη γύρω περιοχή η λατρεία περιλάμβανε τελετουργική καύση προσφορών σε πυρές και θυσίες μικρών ζώων.

Ιερά οδός σήμερα

 

Ιερά οδός σήμερα

Η Ιερά Οδός είναι ο αρχαιότερος δρόμος της χώρας μας. Οι αναφορές στην ιστορία του δρόμου αυτού είναι συχνές αλλά η ανάδειξή του ως μνημείου της αρχαιότητας με την αντίστοιχη ιστορική του αξία δεν έχει προχωρήσει. Ωστόσο το στοιχείο της λειτουργικής αξίας του δρόμου αναδείχθηκε περισσότερο από το ιστορικό στοιχείο. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρέμενε ο μοναδικός εθνικός δρόμος που συνέδεε την Αθήνα με τη Βόρεια Ελλάδα, την Ήπειρο και την Πελοπόννησο. Η κατασκευή του με υποδομές και άσφαλτο έγινε το 1927. Έκτοτε έχει την ίδια μορφή. Καμιά άλλη πρόσβαση στην Αθήνα δεν υπήρχε μέχρι το 1956, όταν κατασκευάστηκε η λεωφόρος Καβάλας, η οποία συναντιέται με την Ιερά Οδό στο ύψος της μονής του Δαφνίου. Στη συνέχεια, με τη διάνοιξη της εθνικής οδού Αθηνών – Λαμίας έπαψε να είναι η μοναδική σύνδεση με τη Βόρεια Ελλάδα. Η μοναδική αυτή -λειτουργικότητα της Ιεράς Οδού ως μόνης εθνικής οδού που περνούσε από το Χαϊδάρι, έκανε την πόλη να γείρει προς αυτήν. Ακολουθώντας την Ιερά Οδό συναντάμε τον Διομήδειο κήπο του Πανεπιστημίου Αθηνών σε έκταση 1.500 στρεμμάτων. Ο λόφος του Προφήτη Ηλία, όπου στην αρχαιότητα βρισκόταν το ταφικό μνημείο της Πυθιονίκης, αποτελεί σήμερα πόλο έλξης για επισκέπτες από όλη την Αθήνα, χάρη στην πανοραμική θέα του λεκανοπεδίου που προσφέρει. Στην κορυφή βρίσκεται το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία με τη γύρω πολύ επίπεδη πλατεία και λίγο χαμηλότερα το αναψυκτήριο που δημιούργησε το 1988 ο Δήμος Χαϊδαρίου. 

Επιπλέον, η δημιουργία μετά το 1956 ενός νέου οδικού άξονα ο οποίος τέμνει το Χαϊδάρι, της λεωφόρου Καβάλας, μείωσε την κυκλοφοριακή σημασία της Ιεράς Οδού γενικότερα και όσον αφορά τον δήμο μας, μετέθεσε το επίκεντρο της πόλης προς την οδό Στρατάρχου Καραϊσκάκη και ειδικότερα στη συμβολή της με τη λεωφόρο Αθηνών, όπου ορθώνεται ο ιστορικός πύργος Παλατάκι και το νέο δημαρχείο της πόλης.    

Ιερά Οδός και λόφος Ηχούς

Ιερά Οδός και λόφος Ηχούς

Αμέσως μετά το ιερό της Αφροδίτης, η Ιερά Οδός διακλαδιζόταν. To ένα σκέλος έφευγε με Ανατολική-Δυτική κατεύθυνση, διερχόταν από το στενό πέρασμα μεταξύ του Αιγάλεω και του Ποικίλου όρους, έβαινε γύρω από το κάτω μέρος του λόφου της Ηχούς , και έστρεφε προς τον  Βορρά, όπου βρίσκονταν οι δύο λίμνες των Ρειτών.  To άλλο σκέλος ανηφόριζε προς τα βόρεια, διερχόταν από την κορυφή του λόφου της Ηχούς και από εκεί κατηφόριζε, πάντα με βόρεια κατεύθυνση, προκειμένου να συναντήσει το άλλο σκέλος της Ιεράς Οδού στο ύψος της λίμνης Κουμουνδούρου.

Οι Ρειτοί (λίμνη Κουμουνδούρου)

Οι Ρειτοί (λίμνη Κουμουνδούρου)

Δυτικά του ιερού της Αφροδίτης, ο Παυσανίας είδε τους Ρειτούς. Οι Ρειτοί ήταν δύο μικρές τεχνητές λίμνες που σχηματίστηκαν από ομάδα πηγών στις δυτικούς λόφους του όρους Αιγάλεω και γύρω στα 300 μέτρα βορείως της ακτής. Οι πηγές βρίσκονταν σε φυσικά βαθουλώματα του εδάφους, τα οποία κατά την αρχαιότητα φράχτηκαν προς την πλευρά της θάλασσας. Οι πηγές βρίσκονταν σε φυσικά βαθουλώματα του εδάφους, τα οποία κατά την αρχαιότητα φράχτηκαν προς την πλευρά της θάλασσας. Oι εκροές των φραγμάτων προς τον κόλπο της Ελευσίνας ήταν γεφυρωμένες, προκειμένου να διευκολύνεται η διέλευση των ταξιδιωτών. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η διαμόρφωση των λιμνών και των διαρροών των υδάτων προς τη θάλασσα έγινε στα κλασικά χρόνια. Η βόρεια λίμνη ήταν αφιερωμένη στη θεά Δήμητρα, ενώ η «προς το άστυ» στην κόρη της Περσεφόνη. Μόνο οι ιερείς των θεοτήτων αυτών είχαν το δικαίωμα να ψαρεύουν εκεί. Η νότια λίμνη της Περσεφόνης διατηρείται μέχρι σήμερα και είναι γνωστή ως λίμνη Κουμουνδούρου- εντοπίζεται στα σύνορα του σύγχρονου Δήμου Χαϊδαρίου με τον Δήμο Ασπροπύργου. Αντίστοιχα, στην αρχαιότητα οι Ρειτοί αποτελούσαν το όριο μεταξύ Αθηνών και Ελευσίνας. Στο κέντρο περίπου της λίμνης Κουμουνδούρου ο Ιωάννης Τραυλός εντόπισε μακρύ τοίχο, που προφανώς αποτελούσε μέρος του φράγματος που συγκρατούσε τα ύδατα και διαμόρφωνε τη λίμνη. Ο Τραυλός αναγνώρισε ότι οι λίθοι που είχαν χρησιμοποιηθεί στο φράγμα ήταν σε δεύτερη χρήση και βάσει της μορφολογίας τους, συνέδεσε με το δομικό υλικό του Eλευσινιακού τελεστηρίου που είχε ανεγείρει ο Πεισίστρατος και κατακάηκε από τους Πέρσες το 479 π. Χ. 

Μνημεία κατά μήκος την Ιεράς Οδού

Μνημεία κατά μήκος την Ιεράς Οδού

Σε όλο το μήκος της Ιεράς Οδού υπήρχαν εντυπωσιακά ταφικά μνημεία βραβευμένων πολιτών αλλά και αρκετά νεκροταφεία. Το φαινόμενο της χρήσης των περιοχών για τάφους ήταν ιδιαίτερα σύνηθες στις ελληνικές πόλεις. Οι νεκροί έπρεπε να βρίσκονται εκτός των τειχών αλλά σε σημεία όπου οι τάφοι θα ήταν ορατοί από όλους. Εκτός από ταφικά μνημεία, υπήρχαν μικρά Ιερά, που εξασφάλιζαν την προστασία και ξεκούραση στους ανθρώπους που διανύουν μια αρκετά μεγάλη απόσταση περπατώντας. Τέτοια Ιερά υπήρχαν πολλά κατά μήκος την Ιεράς Οδού.

Ιερά Οδός

Αρχαία Περίοδος

\

Ιερά Οδός

Η Ιερά Οδός ήταν δρόμος των Αρχαίων χρόνων, ο οποίος συνέδεε την Αθήνα με το Θριάσιο Πεδίο, στο οποίο τελούνταν τα περίφημα Ελευσίνια μυστήρια. Στην Ιερά Οδό κατασκευάσθηκαν τουλάχιστον οκτώ επάλληλα οδοστρώματα. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Ιερά Οδός αποτελούσε χώρο συγκέντρωσης προσκυνητών που κατά την μετάβασή τους προς την Ελευσίνα, αντάλλασσαν σκωπτικά πειράγματα. Η αρχαία Ιερά Οδός ακολουθούσε σε γενικές γραμμές την πορεία του σύγχρονου δρόμου. Τμήμα της οδού, μήκους 44μ., έχει ανασκαφεί μπροστά από το 9^ο Δημοτικό Σχολείου Χαϊδαρίου, στην συμβολή της σημερινής Ιεράς Οδού με την οδό Κολοκοτρώνη. Τα αναλήμματα (κάθετο στήριγμα) του δρόμου είναι κατασκευασμένα από λίθους μεγάλων μεγεθών και βασίζονται στο φυσικό βράχο σε βάθος που φτάνει τα 1.5μετρα!      

Μπορεί κανείς να διακρίνει τρία οδοστρώματα:

Ø Το κατώτερο το οποίο αποτελείται από τη επιφάνεια του φυσικού βράχου.

Ø Το μεσαίο οδόστρωμα το οποίο αποτελείται από παχύ στρώμα χώματος με μικρές πέτρες.

Ø Το ανώτερο οδόστρωμα το οποίο αποτελείται από λίθους πλάτους 0,25 μέτρα.

Μεταξύ αυτών των τριών οδοστρωμάτων στα οποία περιέχονται από άμμο και ψιλό χαλίκι,48μ. δυτικότερα, έχει ανασκαφεί τμήμα της Ιεράς Οδού που εκτείνεται 23,5μ. ,από το οποίο σώζεται μόνο το βόρειο τμήμα του δρόμου. Μεγάλο μέρος της Ιεράς Οδού έχει ανασκαφεί κοντά στο ιερό της Αφροδίτης  στην Αφαία Σκαραμαγκά. Το μέσο πλάτος του αρχαίου δρόμου στην περιοχή της Αφροδίτης ήταν 5μετρα.